ดร.สุทธิพร งามอรุณโชติ หรือ ดร.แบ๊งค์Dr. Suthiporn Ngamarunchot, Dr. Bank

ลองนึกถึงนักท่องเที่ยวที่เดินทางมาไทยเพื่อพักผ่อนและดูแลสุขภาพ เขาอาจเข้าพักในโรงแรมที่มีบริการ Wellness รับประทานอาหารที่ออกแบบตามหลักโภชนาการ และซื้อผลิตภัณฑ์สุขภาพกลับประเทศ

เบื้องหลังการใช้จ่ายเหล่านี้มีธุรกิจเกี่ยวข้องมากกว่าโรงแรมหรือสถานบริการสุขภาพ อาหารหนึ่งมื้อเชื่อมโยงไปถึงผู้ผลิตวัตถุดิบ เกษตรกร โรงงานแปรรูป และนักวิจัย ส่วนบริการสุขภาพก็สร้างความต้องการเครื่องมือแพทย์ เทคโนโลยี และบุคลากรเฉพาะทาง

หากอุตสาหกรรมเหล่านี้เติบโตไปด้วยกัน ความต้องการด้านสุขภาพของผู้บริโภคหนึ่งคนก็สามารถสร้างกิจกรรมทางเศรษฐกิจต่อเนื่องไปได้หลายภาคส่วน

นี่เป็นภาพตัวอย่างที่ช่วยอธิบายแนวคิดของ ดร.สุทธิพร งามอรุณโชติ หรือ ดร.แบ๊งค์ ผู้อำนวยการสถาบันนโยบายวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ซึ่งบรรยายเรื่อง Wellness และ Longevity ในมุมมองเชิงนโยบาย บนเวที Plant-Rich Leaders: Awards & Showcase 2026 เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม

ดร.แบ๊งค์มองว่า Wellness มีศักยภาพเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ของไทย เพราะสามารถสร้างแรงส่งไปยังอุตสาหกรรมอื่น โดยเฉพาะอาหาร เกษตร การท่องเที่ยว และเครื่องมือแพทย์

ทำไมไทยต้องมีเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่

ดร.แบ๊งค์เริ่มจากภาพเศรษฐกิจไทยที่เติบโตช้าลงต่อเนื่อง จากระดับเฉลี่ยประมาณ 8-10% ก่อนวิกฤตเศรษฐกิจปี 2540 เหลือราว 4% ในช่วงหลังวิกฤต และอยู่บริเวณ 2% ในช่วงหลังโควิด ขณะที่การบริโภค การลงทุน และการใช้จ่ายภาครัฐต่างเผชิญข้อจำกัดจากภาระหนี้และสภาพเศรษฐกิจ

ภายใต้ร่างแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 14 ซึ่งครอบคลุมปี 2571-2575 จึงมีการพิจารณา 7 ภาคเศรษฐกิจเป้าหมาย ได้แก่ เกษตร การแปรรูปสินค้าเกษตร การท่องเที่ยว Creative Content Economy, Wellness, Next-generation Mobility และ Advanced Technology โดยกรอบดังกล่าวยังอยู่ระหว่างการหารือและปรับปรุง

เป้าหมายที่นำเสนอคือให้อุตสาหกรรมเหล่านี้เติบโตอย่างน้อยประมาณ 5.5% ต่อปี เพื่อช่วยดึงการเติบโตของเศรษฐกิจไทยจากระดับประมาณ 2% ไปสู่ 3-3.5% พร้อมยกระดับ Productivity ทั้งด้านแรงงาน ทุน และเทคโนโลยี

การเลือก Growth Engine จึงสัมพันธ์กับการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจไทยโดยตรง โดยมุ่งสร้างอุตสาหกรรมที่เติบโตได้เร็วขึ้นและมีความสามารถในการผลิตสูงขึ้น

Wellness จะลากอาหารและเกษตรได้อย่างไร

ช่วงหนึ่งของการบรรยาย ดร.แบ๊งค์กล่าวว่า

“Wellness สามารถลากอาหาร และลากอะกริได้”

คำว่า “อะกริ” หมายถึง Agriculture หรือภาคเกษตร ท่านอธิบายว่า Wellness มีความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมอื่นสูง ทั้งการท่องเที่ยวและการผลิตเครื่องมือแพทย์ แม้แต่ผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ก็อาจนำความสามารถเดิมมาปรับใช้ในอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์ได้

ในทางเศรษฐศาสตร์ ความสัมพันธ์นี้เรียกว่า Forward และ Backward Linkage ซึ่งอธิบายการส่งต่อความต้องการระหว่างอุตสาหกรรมต้นน้ำและปลายน้ำ

สำหรับอาหารและเกษตร ดร.แบ๊งค์แบ่งเครื่องยนต์เศรษฐกิจออกเป็นสามรูปแบบ ได้แก่ เครื่องยนต์ขนาดใหญ่จากสินค้า Commodity ที่ผลิตในปริมาณมาก เครื่องยนต์ขนาดเล็กจากสินค้าพรีเมียมและงานคราฟต์ และเครื่องยนต์ใหม่อย่าง Plant-based Food, Novel Food และ Nutraceutical

ตัวอย่างเช่น วัตถุดิบทางการเกษตรชนิดหนึ่งอาจจำหน่ายเป็นสินค้าทั่วไป ขณะที่การพัฒนาคุณภาพหรือกระบวนการแปรรูปสามารถเพิ่มโอกาสเข้าสู่ตลาดพรีเมียมได้ ส่วนการต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพยังต้องอาศัยงานวิจัย มาตรฐาน และเทคโนโลยีเพิ่มเติม

ตัวอย่างนี้ช่วยให้เห็นภาพว่า ฐานเกษตรและอาหารของไทยสามารถรองรับการสร้างมูลค่าได้หลายรูปแบบ และมีโอกาสเชื่อมโยงกับตลาด Wellness ที่กำลังขยายตัว

ตลาดสุขภาพโตแล้ว ไทยผลิตอะไรได้มากขึ้น

ดร.แบ๊งค์ยกอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์เป็นตัวอย่างของความสำคัญด้าน Productivity

ไทยมีภาคบริการโรงพยาบาลที่เข้มแข็ง แต่การผลิตเครื่องมือแพทย์ในประเทศยังมีสัดส่วนมากอยู่ในกลุ่มผลิตภัณฑ์ใช้ครั้งเดียว ขณะที่เครื่องมือแพทย์ประเภทครุภัณฑ์คงทนและมีเทคโนโลยีซับซ้อนยังต้องพึ่งพาการนำเข้า

ความต้องการจากโรงพยาบาลจึงเป็นโอกาสสำหรับการพัฒนาอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์ในประเทศ โดยเชื่อมความแข็งแกร่งของภาคบริการเข้ากับการลงทุนและการผลิตเทคโนโลยี

แนวคิดนี้สะท้อนความสำคัญของ Productivity ต่อเศรษฐกิจไทย เพราะการเติบโตของตลาดสุขภาพจะสร้างผลต่อประเทศได้มากขึ้น หากอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องสามารถพัฒนาทักษะ เทคโนโลยี และความสามารถในการผลิตตามไปด้วย

มีตลาดอย่างเดียว ยังต้องมีงานวิจัยและกลยุทธ์ที่เหมาะสม

อีกตัวอย่างที่ ดร.แบ๊งค์อธิบายคืออุตสาหกรรมสมุนไพร ซึ่งมีผลิตภัณฑ์และสารออกฤทธิ์หลากหลายชนิด แต่ละกลุ่มมีความพร้อมแตกต่างกัน ทั้งด้านองค์ความรู้ ความปลอดภัย และตลาด

หากสมุนไพรชนิดหนึ่งมีงานวิจัยรองรับ มีความปลอดภัย และมีผู้เล่นในตลาดอยู่แล้ว การพัฒนาสารสกัดเพื่อเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่การผลิตของบริษัทที่มีอยู่เดิมอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสม แต่หากมีความรู้และความปลอดภัยพร้อม โดยยังไม่มีผู้เล่นรายใหญ่ครองตลาด ก็อาจมีโอกาสพัฒนาสินค้าเพื่อจำหน่ายแก่ผู้บริโภคโดยตรง

ส่วนผลิตภัณฑ์ที่ยังขาดหลักฐานความปลอดภัยจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการวิจัยและการทดสอบก่อน

ตัวอย่างนี้แสดงให้เห็นว่าการส่งเสริม Wellness ต้องพิจารณาความพร้อมของอุตสาหกรรมย่อยอย่างละเอียด เพื่อกำหนดรูปแบบการลงทุนและมาตรการสนับสนุนให้เหมาะสม

ดร.แบ๊งค์ยังเน้นเรื่องการปรับกฎระเบียบให้รองรับนวัตกรรมโดยคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้บริโภค รวมถึงการทำ Foresight เพื่อมองแนวโน้มเทคโนโลยีล่วงหน้า เพราะการพัฒนาเทคโนโลยีสุขภาพบางประเภทอาจใช้เวลาหลายปีหรือหลายทศวรรษกว่าจะเข้าสู่ตลาดได้

เมื่อเครื่องยนต์ใหม่ส่งแรงให้เครื่องยนต์เดิม

จากการบรรยายของ ดร.แบ๊งค์ ภาพของ Wellness ในฐานะ Growth Engine จึงเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมหลายกลุ่มที่ไทยมีฐานอยู่แล้ว ทั้งอาหาร เกษตร การท่องเที่ยว และบริการสุขภาพ

เกษตรและการแปรรูปสามารถพัฒนาไปด้วยกัน การท่องเที่ยวสามารถเชื่อมกับ Creative Content Economy ขณะที่ Wellness มีศักยภาพสร้างความต้องการใหม่ให้กับอุตสาหกรรมอาหารและการผลิตเทคโนโลยีทางการแพทย์

ความเชื่อมโยงเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญของการวางอุตสาหกรรมเป้าหมายในกรอบการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจไทย เพราะช่วยให้การเติบโตของภาคเศรษฐกิจหนึ่งส่งผลต่อการขยายตัวและการเพิ่มผลิตภาพของภาคเศรษฐกิจอื่น

สำหรับประเทศไทยซึ่งมีฐานด้านอาหาร เกษตร การท่องเที่ยว และบริการสุขภาพอยู่แล้ว Wellness จึงเป็นโอกาสในการต่อยอดความสามารถที่มีอยู่ และเชื่อมการเติบโตของอุตสาหกรรมเหล่านี้เข้าด้วยกัน

ศักยภาพของเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่นี้จะขึ้นอยู่กับความสามารถในการพัฒนาเทคโนโลยี เพิ่ม Productivity และสร้างความเชื่อมโยงตลอดห่วงโซ่เศรษฐกิจ เพื่อให้การเติบโตของ Wellness ส่งแรงไปยังอุตสาหกรรมอื่นได้จริ