นพ.วรพจน์ ชีวีวัฒน์Dr. Worapot Cheeweewat

อาหารโรงพยาบาลมักถูกนึกถึงในฐานะอาหารที่ต้องควบคุมสารอาหาร รสชาติอ่อน และมีข้อจำกัดในการปรุง แต่สำหรับโรงพยาบาลที่ต้องให้บริการอาหารทุกวัน ความอร่อยก็เป็นเรื่องสำคัญ เพราะอาหารที่ดีต่อสุขภาพจะมีประโยชน์ต่อผู้รับบริการได้มากขึ้นเมื่อผู้รับบริการยอมรับและรับประทานได้อย่างต่อเนื่อง

ความท้าทายนี้เกิดขึ้นกับโรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ เช่นกัน โดย นพ.วรพจน์ ชีวีวัฒน์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ เล่าระหว่างการเสวนาในงาน Plant-Rich Leaders: Awards & Showcase 2026 เมื่อวันที่ 5 ตุลาคม ว่าโรงพยาบาลให้ความสำคัญกับรสชาติอาหารอย่างมาก เพราะได้รับเสียงสะท้อนอยู่บ่อยครั้งว่าอาหารโรงพยาบาลไม่ค่อยอร่อย

เรื่องนี้จึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมนูอาหารจากพืช หรือ Plant-Based ของโรงพยาบาล โดยพิจารณาทั้งคุณค่าทางโภชนาการ รสชาติ และความเป็นไปได้ในการนำวัตถุดิบจากพืชมาใช้เป็นอาหารหลักในแต่ละมื้อ

ปรับอาหารให้ตอบโจทย์ทั้งสุขภาพและรสชาติ

นพ.วรพจน์อธิบายว่า โรงพยาบาลให้ความสำคัญกับอาหารในฐานะส่วนหนึ่งของการส่งเสริมสุขภาพ การป้องกันโรค และการดูแลรักษาผู้ป่วย จึงพยายามปรับสภาพแวดล้อมและอาหารให้เหมาะสมกับผู้รับบริการ

Plant-Based เป็นหนึ่งในแนวทางที่โรงพยาบาลนำมาพิจารณา โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือเมนูต้องมีคุณค่าทางโภชนาการเหมาะสม มีรสชาติที่ผู้บริโภคยอมรับ และสามารถนำมาใช้ในการจัดอาหารประจำวันได้

การให้ความสำคัญกับรสชาติสะท้อนข้อจำกัดของการส่งเสริมอาหารสุขภาพ เพราะแม้อาหารจะมีองค์ประกอบทางโภชนาการที่ดี แต่การนำมาใช้ในระบบบริการอาหารยังต้องคำนึงถึงความพึงพอใจของผู้รับประทานด้วย

สำหรับโรงพยาบาล การพัฒนาเมนูจึงเกี่ยวข้องทั้งกับความรู้ด้านโภชนาการและการออกแบบอาหารให้เหมาะกับผู้บริโภคแต่ละกลุ่ม

พนักงานโรงพยาบาลก็เป็นกลุ่มเป้าหมายสำคัญ

นอกจากผู้ป่วยแล้ว โรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ ยังให้ความสำคัญกับสุขภาพของพนักงาน ซึ่งรับประทานอาหารและใช้ชีวิตอยู่ในสภาพแวดล้อมของโรงพยาบาลเป็นประจำ

นพ.วรพจน์ระบุว่า เมนูอาหารที่จัดให้พนักงานมีอาหารจากพืชอยู่ประมาณหนึ่งในสามของรายการอาหาร ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการเพิ่มทางเลือกด้านโภชนาการภายในองค์กร

อีกแนวทางที่โรงพยาบาลดำเนินการคือการนำข้อมูลจากการตรวจสุขภาพพนักงานประจำปีมาวิเคราะห์ เพื่อระบุกลุ่มที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง หรือ NCDs เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง และภาวะไขมันในเลือดผิดปกติ

เมื่อพบกลุ่มเสี่ยง โรงพยาบาลจะนำข้อมูลไปประกอบการจัดกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ ทั้งการออกกำลังกาย การเลือกรับประทานอาหาร และการปรับสัดส่วนอาหารให้เหมาะสม เพื่อลดโอกาสเกิดโรคในอนาคต

แนวทางนี้ทำให้เห็นบทบาทของโรงพยาบาลในการส่งเสริมสุขภาพบุคลากรภายในองค์กร โดยใช้ข้อมูลสุขภาพประกอบการออกแบบกิจกรรมและการให้ความรู้ด้านโภชนาการ

จากอาหารผู้ป่วย สู่สภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมสุขภาพ

ตัวอย่างของโรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ แสดงให้เห็นว่าการเพิ่มอาหารจากพืชสามารถเชื่อมโยงกับการบริหารจัดการสุขภาพในองค์กรได้หลายด้าน ตั้งแต่การพัฒนาเมนูอาหารสำหรับผู้รับบริการ ไปจนถึงการเพิ่มทางเลือกให้พนักงานและการดูแลกลุ่มเสี่ยง NCDs

สิ่งที่น่าสนใจคือการให้ความสำคัญกับความอร่อยควบคู่กับโภชนาการ เพราะการปรับพฤติกรรมการกินเกี่ยวข้องกับความคุ้นเคยและความพึงพอใจของผู้บริโภค อาหารสุขภาพจึงต้องได้รับการพัฒนาให้เหมาะกับการรับประทานในชีวิตประจำวันด้วย

ขณะเดียวกัน การใช้ข้อมูลตรวจสุขภาพพนักงานเพื่อวางแผนส่งเสริมสุขภาพ แสดงให้เห็นการนำองค์ความรู้ด้านการแพทย์มาใช้กับคนที่ยังสามารถดูแลและลดปัจจัยเสี่ยงได้ตั้งแต่ระยะแรก

กรณีของโรงพยาบาลพริ้นซ์ สุวรรณภูมิ จึงเป็นตัวอย่างของการเชื่อมโภชนาการเข้ากับระบบดูแลสุขภาพขององค์กร โดยมีทั้งผู้ป่วยและพนักงานเป็นกลุ่มเป้าหมาย และใช้การพัฒนาอาหารเป็นส่วนหนึ่งของการส่งเสริมสุขภาพอย่างต่อเนื่อง